MATCHA ÇAYI

Son yıllarda matcha çayını oldukça sık duymaya başladık. Faydalarının çok olduğu sağlıklı bir çay olduğunu ve zayıflattığını da duymuş olabilirsininiz. Hiçbir besine mucizevi olarak bakmadan matcha çayıyla ilgili makalelerden, araştırmalardan öğrenelim diye kısa bir derleme hazırladım.

Çay (Camellia sinensis L.), esas olarak sağlık faydaları nedeniyle beslenmemizde tükettiğimiz bitkilerden biridir. Dünyadaki sıvı tüketim sıklığı bakımında çay sudan sonra ikinci sırada gelmektedir. Karakteristik tadı ve aroması, faydalı sağlık değerleri ve sosyal-kültürel koşulları ile değerli olduğu bilinmektedir. Yeşil çay üç farklı şekilde satılmaktadır: Yaprak şeklinde, çay poşetleri veya toz halinde. Japonya menşeli Matcha yeşil çayı (Camellia sinensis) genellikle sağlığa yararlı olarak kabul edilmektedir. Yeşil çay içilmesi, iskemik kalp hastalığı riskinin azalması ile kan şekeri ve toplam kolesterol düzeylerinde azalma ile ilişkilidir ve stresi azaltan bir faktör olarak önemli bir rol oynar. Matcha ince toz yeşil ve mayasız çaydır. Matcha tozu, birkaç hafta boyunca gölgelendirilmiş genç çay çalılarından sürülür. Hasattan sonra genç sürgünler, buharda pişirme, kurutma, gövdelerin, midribs ve damarların çıkarılması ve ince taş öğütme dahil olmak üzere bir dizi işleme adımıyla yeşil toz haline getirilmesiyle elde edilir. Gölgede yetiştirilen çay yaprakları yüksek polifenol, kafein ve klorofil içermektedir. Fenolik bileşikler gibi ana bileşikler, patojenik bakterilere karşı güçlü antimikrobiyal potansiyel ile ilişkilidir. Çayın öğütme yöntemleri ve flavonoid içeriği ile ilgili yeşil toz bileşimi üzerine çalışmalar yapılmış olsa da  besinsel bileşimi ve antioksidan kapasitesi ile ilgili veriler eksiktir. Matcha çayını yeşil çayın toz hali olarak düşündüğünüzde aslında yeşil çayın faydalarıyla benzer faydalar göstermektedir. Yağ yakıcı,  antienflamatuar aktiviteler ve kafein içeriğine dayanan enerji verici etkileri üzerinde durulmaktadır. Ayrıca kan basıncını düşürmeye yardımcı olduğu ve hafızayı geliştirdiği bulunmuştur.Yapılan bir çalışmada matcha çayının diğer çay türlerinden iki kat daha fazla C vitamini içerdiği tespit edilmiştir.  Ayrıca matcha çayının antikanserojen olduğu bildirilmştir.

Önceki araştırmalar matcha çayının içinde üç temel bileşen olduğunu göstermiştir: l-teanin, epigallokateşin gallat (EGCG) ve kafein. Matcha çayıyla ilgili bilişsel performansı etkilediği üzerine yapılan çalışmalar mevcut olmakla birlikte, bugüne kadar matcha çayın kendisinin etkisini değerlendiren bir çalışma yoktur. 

2006 yılında yapılan epidemiyolojik çalışmaların bir meta-analizi, yeşil çayın kolorektal kanser gelişme riskini azaltabileceğini öne sürmüştür. Son zamanlarda, çayın kalp hastalığı ve inme (serebrovasküler olay) ölüm riskini azaltmak gibi başka koruyucu etkileri olduğu gösterilmiştir. Yeşil çay Akut Miyeloid Lösemi (AML) riskini  ve prostat kanserini azaltmada olumlu faydalar göstermiştir. Birlikte ele alındığında, bu çalışmalar yeşil çayın veya bileşenlerinin anti-kanser ajanları olarak çok yararlı olabileceğini düşündürmektedir.

Yapılan bir çalışmada matcha çayında oldukça fazla bulunan epigallocatechin 3-O-gallate, bir sıçan diyabetik nefropati modelinde böbrek hasarına karşı koruyucu etkiler göstermiştir. Ayrıca matcha çayının, hepatik glikoz, trigliserit ve toplam kolesterol seviyelerinde azalma ve antioksidan aktiviteleri ile hepatik ve böbrek hasarına karşı koruma sağladığını gösterilmiştir

Yeşil çayın da antiglisemik etkilere sahip olduğu gösterilmiştir. Bu nedenle, yeşil çay ve en bol bulunan kateşin EGCG(epigallokateşingallat), kanserin önlenmesinde ve α-amilaz üzerindeki önleyici etkilerinde potansiyel sağlık yararları bulunmaktadır. Birçok çalışma, EGCG’nin, karbonhidratların (CHO) parçalanmasında gerekli bir enzimi olan a-amilazı inhibe ettiğini bulmuştur.

KAYNAKÇA

  1. Dietz C. ve ark., 2017, Matcha çayı, içecek ve snack bar formatlarında, ruh hali ve bilişsel performans üzerine etkisi üzerine bir müdahale çalışması, Food Quality and Design Group, Wageningen University, Netherlands
  2. Koláčková T. ve ark., 2019, Matcha Tea: Analysis of Nutritional Composition, Phenolics and Antioxidant Activity, Department of Food Analysis and Chemistry, Tomas Bata University in ZlínNáměstí T.G, Masaryka 5555, 760 01 Zlín, Czech Republic
  3. Burcu A. ve ark., 2018, Antioxidant, Anti-Inflammatory, and Antibacterial Potential of Different Drinks Based on Matcha Tea, University of Agronomic Sciences and Veterinary Medicine, Faculty of Biotechnology, Bd. Mărăşti no. 59, district 1, Bucharest, Romania
  4. Romash R., 2018, Matcha Tea and its Acute Effects on Postprandial Blood Glucose, Arızona State Unıversıty, ABD, Yüksek Lisans Tezi, Danışmanlar: Carol Johnston, Chair Kathleen Dixon Christy Lespro
  5. Bounoccelli G. ve ark, 2018, Matcha green tea (MGT) inhibits the propagation of cancer stem cells (CSCs), by targeting mitochondrial metabolism, glycolysis and multiple cell signalling pathways, Translational Medicine, School of Environment and Life Sciences, Biomedical Research Centre, University of Salford, Greater Manchester, United Kingdom
  6. Jakubczyk K. ve ark., 2020, Antioxidant Properties and Nutritional Composition of Matcha Green Tea, Department of Human Nutrition and Metabolomics, Pomeranian Medical University, 24 Broniewskiego Street, 71-460 Szczecin, Poland
  7. Yamabe N. ve ark., 2009, Matcha, a Powdered Green Tea, Ameliorates the Progression of Renal and Hepatic Damage in Type 2 Diabetic OLETF Rats, Institute of Natural Medicine, University of Toyama, Toyama, Japan.