ANEMİ TÜRLERİ

Anemi kırmızı kan hücrelerinin ve bunların içinde bulunan hemoglobinin azalmasıdır. Bunun çeşitli nedenleri olabilir ancak sadece demir eksikliğine bağlanmamalıdır.  Anemiler komplikasyonları açısından tehlikeli olabilir. Yeterli, dengeli ve sağlıklı beslenildiğinde besinsel kaynaklı anemi önlenebilir.

Türkiye’de çeşitli araştırmalar sonucunda;

0-5 yaş çocukların ortalama %50’sinde,

Okul çağı çocuklarının %30’unda,

Gebelerin 2/3’ünde,

Emzikli kadınların %50’sinde demir eksikliği anemisi olduğu bildirilmiştir.

Anemi nedenleri;

  • Kan kaybı
  • Alyuvar üretiminde yetersizlik
  • Alyuvarlarda yıkım
  • Besinsel yetersizlik

Megaloblastik Anemi

Megaloblastik anemi durumunda bozukluk alyuvarların tamamlanmayan oluşumuyla meydana gelir ve çok sayıda gelişmemiş yada yetersiz gelişen alyuvarla sonuçlanır. Folik asit eksikliği ya da B12 eksikliğinden kaynaklanır. B12 eksikliğinden kaynaklandığı durumla beraber emilim bozukluğu da varsa  pernisiyöz anemi oluşur. Alınan B12 vitamini midede intrensek faktör ile bağırsağa gelir. İntrensek faktör eksikliği durumunda emilim bozulur. Ülkemizde sık görülmemekle beraber Kuzey Avrupa’da sık görülür.

B12 Eksikliği

B12 eksikliği de anemiye yol açabilir. B12 vitamini hayvansal besinlerde bulunur. Kırmızı et, su ürünleri, tavuk ürünleri, süt ürünleri tüketiminiz yeterli olmalıdır. Alınmasının tamamen durduğu durumlarda 3-4 yıl sonra anemi gelişir.

Folik Asit Eksikliği Anemisi

Folik asit büyüme ve gelişmede oldukça önemli bir yere sahiptir. DNA sentezinde görevlidir. Eksikliğinde megaloblastik anemi görülür. Alımı tamamen durduğu durumlarda 2-4 ay sonra anemi gelişir.  Folik asit eksikliği gebelikte de devam ederse bebekte nöral tüp defekti meydana gelir. Folik asit; karaciğer, yumurta, deniz ürünleri, yeşil yapraklı sebzeler, avokado, kabuklu yemişlerde bulunur.

Demir Eksikliği Anemisi

Görevleri:

  • DNA, RNA ve protein sentezi,
  • Elektron transportu,
  • Hücre solunumu,
  • Pek çok enzimin yapı ve fonksiyonu
  • En önemli görevi, hemoglobin aracılığı ile dokulara oksijen taşımaktır.

Eksiklik nedenleri; diyete bağlı faktörler, artmış demir ihtiyacı,  kan kaybı, azalmış demir emilimidir.

Demir emilimini arttıran durumlar Demir emilimini azaltan durumlar
Mide asit salgısı Mide asit salgısının azalması
Proteinden zengin gıdalar Antiasit veya antibiyotik kullanımı
Demir ihtiyacının artması Yiyecek ve içeceklerdeki fostaf
Süt (kalsiyum)
Baklagillerdeki fitat
Çay ve kahve
Barğırsaktan emilim bozukluğu (ishal vb.)

Demir; yumurta, hayvansal etler, yeşil yapraklı sebzelerde bolca bulunur.

Demir eksikliğine karşı emilimini engelleyebilecek maddeleri aynı anda tüketmemeliyiz.

Çay ve kahvedeki tanenler, sütteki kalsiyum ve kullanılan bazı ilaçlarla arasına 2 saat koymalıyız.

Baklagiller de demir içerdiğinden demir emilimi içerisindeki fitattan çok etkilenmeyecektir. Mayalı ekmek fitatı parçaladığından tercih edilmelidir.

Eğer demir eksikliğinin nedeni besinsel kaynaklı değil hastalık kaynaklıysa (bağırsak hastalıkları vb.) değişik tedavi yolları izlenebilir.

GEBELER İÇİN

Her yenidoğanın ilk 6 ay anne sütü alması sağlanmalıdır. 6. aydan sonra uygun ve yeterli tamamlayıcı beslenmeye geçmesi gerekmektedir. Bununla beraber 1.5 – 2 yaşına kadar emzirilmelidir. Gerekirse demir desteği yapılmalıdır.

Beta Talasemi (Akdeniz Anemisi):

Beta talasemi anne ve babadan çocuklara kalıtsal olarak geçen, önlenebilir bir kan hastalığıdır. Türkiye’nin de içinde olduğu Akdeniz ülkelerinde önemli bir halk sağlığı sorunudur.

Beta talasemi hastalığından nasıl korunulur?

  • Toplum eğitimi: Toplum beta talasemi konusunda eğitilmeli ve akraba evliliklerinin riskleri açısından bilgilendirilmelidir.
  • Taşıyıcıların tespiti: Özellikle taşıyıcılığın yüksek oranda görüldüğü bölgelerde hasta ve taşıyıcı bireylerin tüm akrabalarının kan tetkiki ile taranması ve evlenecek çiftlerin taşıyıcılık açısından değerlendirilmesi çok önemlidir.
  • Genetik danışma: Eşlerin ikisinin de taşıyıcı olması durumunda eşlere danışmanlık verilmeli, genetik tanı merkezlerine yönlendirilmeli ve gebelik öncesinde gerekli tetkikler tamamlanmalıdır (örnek mutasyon analizi).
  • Prenatal (doğum öncesi) tanı: İki taşıyıcının evliliği söz konusu ise çiftler mutlaka her gebeliğin erken döneminde (ilk 2 ay) doktora başvurmalı ve gerekli tetkikleri yaptırmalıdırlar.

Bununla beraber genetik olan birçok anemi türü vardır. Kan değerlerinin incelenmesi ve doktor tarafından tanı konması gerekmektedir.